Hội Thẩm định giá Việt Nam trả lời vấn đề xử lý tình huống thu thập thông tin tài sản phục vụ thẩm định giá tài sản gặp tình huống bất khả kháng.

        Hội Thẩm định giá Việt Nam nhận được Công văn số 26892/CV-TH ngày 10/9/2026 của Công ty xin ý kiến về việc xử lý tình huống khảo sát, thu thập thông tin tài sản phục vụ thẩm định giá tài sản gặp trường hợp bất khả kháng với nội dung Công văn nêu được tóm tắt cụ thể như sau:

        Công ty ký hợp đồng với khách hàng ngày 10/12/2025 để thẩm định giá tầu chở dầu (Dầu thô/Dầu thành phẩm), treo cờ Việt Nam, trọng tải 105.636 MT; Con tầu được đóng năm 2004 tại Hàn Quốc, đã qua sử dụng, phục vụ mục đích: Xác định giá trị tài sản làm cơ sở tư vấn giá khởi điểm để tham khảo quyết định bán đấu giá (Chính con tầu này Saigonap đã từng thực hiện thẩm định giá vào các thời điểm tháng 5/2022 và tháng 11/2022 tại Singapore; tháng 8/2023 tại Fujairah - UAE; Tháng 2/2025 tại Singapore).

        Theo kế hoạch ban đầu, tầu sẽ di chuyển tới cảng Fujairah - UAE vào tháng 2/2026 để trả hàng và Sagonap sẽ tiến hành khảo sát thực tế con tầu. Tuy nhiên, do xung đột quân sự bất giờ giữa Mỹ và Iran xảy ra tại khu vực Trung Đông làm cho công tác khảo sát trực tiếp con tầu đã bị gián đoạn hoàn toàn từ đó đến nay.

        Vị trí hiện tại của tầu (tại ngày 6/9/2026) đang neo chờ tại vị trí: LAT: 29⁰ 43,16’N - LONG: 048⁰ 38.65’E, khu vực neo OPL Khor AI Zubair, IRAQ. Vị trí này nằm ở vùng biển phía Bắc vịnh Ba Tư, thuộc vùng chịu ảnh hưởng nghiêm trọng và có rủi ro an ninh đặc biệt cao từ cuộc xung đột quân sự nêu trên. Do vậy, việc tiếp cận để khảo sát trực tiếp tầu gặp khó khăn, tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn. Đây là một tình huống bất khả kháng trong thẩm định giá.

        Do tình huống bất khả kháng không trực tiếp khảo sát được con tầu nên khách hàng đề nghị Sagonap hỗ trợ khách hàng tiếp tục thực hiện hợp đồng thẩm định giá bằng cách thay thế hình thức khảo sát trực tiếp bằng hình thức khảo sát/ phỏng vấn từ xa, thông qua Video call/Remote Video theo thời gian thực… kết hợp đối chiếu với cơ sở dữ liệu lịch sử mà Sagonap đã từng khảo sát trực tiếp để thực hiện thẩm định giá chính con tầu này trong giai đoạn từ 2022-2025 nêu trên.

        Để thực hiện được hợp đồng với khách hàng, Sagonap mong muốn Hội Thẩm định giá Việt Nam có ý kiến về đề xuất trên.

        Sau khi nghiên cứu, Hội Thẩm định giá Việt Nam có ý kiến trao đổi nghiệp vụ như sau:

        Khi tình huống được coi là bất khả kháng, Khoản 1, Điều 156 Luật Dân sự đã giải thích: “Sự kiện bất khả kháng là sự kiện xảy ra một cách khách quan không thể lường trước được và không thể khắc phục được mặc dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép”. Từ việc giải thích trên thì sự kiện bất khả kháng gây ách tắc, đình trệ các hoạt động kinh tế - xã hội nói chung, trong đó có hoạt động thẩm định giá nói riêng thường được hiểu là do thiên tai, thảm họa tự nhiên, chiến tranh, bạo động, dịch bệnh trên diện rộng gây ra.

        Đối với hoạt động thẩm định giá, khi đề cập đến trường hợp khách quan, bất khả kháng trong quá trình tiến hành khảo sát, thu thập thông tin về tài sản thẩm định giá, tại Khoản 6, Điều 4 về thu thập thông tin quy định bởi Chuẩn mực thẩm định giá Việt Nam về thu thập và phân tích thông tin về tài sản thẩm định giá ban hành kèm theo Thông tư số 31/TT-BTC ngày 16/5/2024 của Bộ trưởng Bộ Tài chính đã nêu rõ: “Trường hợp phát sinh những hạn chế mà không thể khắc phục đối với việc thu thập thông tin vì lý do khách quan, bất khả kháng, có thể ảnh hưởng đến hoạt động thẩm định giá và việc ước tính giá trị của tài sản thẩm định giá, người thu thập thông tin phải báo cáo với người thực hiện hoạt động thẩm định giá để người thực hiện hoạt động thẩm định giá phản ánh rõ nội dung này tại báo cáo thẩm định giá và chứng thư thẩm định giá hoặc thông báo kết quả thẩm định giá”. Đối với cách thức thu thập thông tin bằng hình thức “Khảo sát hiện trạng tài sản thẩm định giá” trong hoạt động thẩm định giá tại điểm b, Khoản 1, Điều 6, Chuẩn mực thẩm định giá Việt Nam nêu trên đã quy định: “Tài sản thẩm định giá trong trường hợp không thể tiếp cận trực tiếp vì lý do khách quan hoặc bất khả kháng và người thu thập thông tin phải nêu rõ khả năng ảnh hưởng đến hoạt động thẩm định giá (nếu có). Người thực hiện thẩm định giá có trách nhiệm nêu rõ khả năng ảnh hưởng đến việc ước tính giá trị của tài sản thẩm định giá (nếu có) tại báo cáo thẩm định giá và chứng thư thẩm định giá hoặc thông báo thẩm định giá”. Theo đó, về hình thức thu thập thông tin, điểm d, Khoản 1, Điều 6, Chuẩn mực thẩm định giá Việt Nam nêu trên cũng đã chỉ rõ: “Căn cứ đặc điểm của tài sản thẩm định giá, cách tiếp cận và phương pháp thẩm định giá do Bộ Tài chính ban hành được người hoạt động thẩm định giá dự kiến lựa chọn, việc khảo sát thu thập thông tin về thị trường và các chủ thể tham gia thị trường của tài sản tại thời điểm thẩm định giá được thực hiện theo một trong các cách thức sau:

        - Phỏng vấn bằng một trong các hình thức sau: Trực tiếp, bằng điện thoại hoặc qua Email đối với cá nhân, tổ chức có các thông tin về việc sở hữu, sử dụng và chuyển nhượng tài sản, như: Chủ sở hữu; người sử dụng, vận hành khai thác, bảo trì, sửa chữa tài sản; khách hàng; nhà cung cấp; nhà sản xuất; người tiêu dùng. Quá trình phỏng vấn và kết quả phỏng vấn phải được lập thành phiếu khảo sát và lưu trữ theo quy định tại Thông tư này”.

        Căn cứ các quy định trên của pháp luật, Sagonap có thể tổ chức thực hiện thẩm định giá tài sản gặp khó khăn khách quan, bất khả kháng trong việc trực tiếp khảo sát, thu thập thông tin về tài sản thẩm định giá, với điều kiện:

        i) Tình huống bất khả kháng khách quan phải được xác định rõ ràng, đầy đủ và thể hiện trong Hợp đồng thẩm định giá được ký kết giữa Sagonap và khách hàng.

        ii) Khách hàng có tài sản thẩm định giá phải có văn bản gửi Sagonap nêu rõ các thông tin về tài sản; tình trạng bất khả kháng khách quan, cách thức cung cấp hồ sơ, tài liệu thông tin về tài sản… và cam kết thực hiện đúng nghĩa vụ của mình được quy định tại điểm a, Khoản 3, Điều 57, Luật Giá 2023: “Cung cấp đầy đủ, chính xác, trung thực, kịp thời, khách quan thông tin, tài liệu liên quan đến tài sản thẩm định giá theo yêu cầu của doanh nghiệp thẩm định giá và chịu trách nhiệm trước pháp luật về thông tin, tài liệu đã cung cấp”. Đồng thời, thực hiện đúng quy định tại điểm a, Khoản 1, Điều 6, Chuẩn mực thẩm định giá Việt Nam đã nêu tại văn bản này là: “ Tổ chức, cá nhân yêu cầu thẩm định giá xác nhận bằng văn bản đối với các nội dung do mình cung cấp”.

        iii) Kết quả thẩm định giá do Sagonap thực hiện thông qua Báo cáo kết quả thẩm định giá và Chứng thư thẩm định giá phải nêu rõ các giả thiết, các hạn chế, các điều khoản loại trừ theo quy định của pháp luật khi thực hiện thẩm định giá loại tài sản nói trên.

        Trên đây là ý kiến của Hội Thẩm định giá Việt Nam, đề nghị Sagonap xem xét, xử lý phù hợp./.